
Zgodnie z prośbą Księdza Arcybiskupa
Siostry prowadziły we Lwowie
dwujęzyczną wyższą szkołę dla dziewcząt (9-klasowa),
ta – już od roku
1919 szkoła polska
-
została w 1924 r. przekształcona
na szkołę powszechną i gimnazjum,
do którego w 30-tych latach dołączono klasy liceum.
Ponadto Siostry prowadziły przedszkole
i
internat dla uczennic.
Po śmierci Abpa Bilczewskiego,
także jego następca,
Abp Bolesław Twardowski
wspierał Siostry z wielką życzliwością.
Zmiany
polityczne i powstanie niepodległego Państwa Polskiego
w 1918 r.
(po zakończeniu I wojny światowej) oraz wzrastająca liczba
dziewcząt pragnących wstąpić w szeregi Sióstr Szkolnych de Notre
Dame we Lwowie zadecydowały o powstaniu Wikariatu. Na mocy praw
przysługujących przełożonej generalnej według Reguły i
Konstytucji, Matka Maria Bruno Thoma utworzyła dnia 7 kwietnia
1924 r. Wikariat Polski i zamianowała jego przełożoną - S. M. Jarosławę Bonczek. Matka Jarosława z całą ufnością oddała w opiekę
św. Józefowi i Maryi powierzoną jej rodzinę zakonną i wszystkie
potrzeby kiełkującej prowincji polskiej. Matka generalna zwróciła
się o zatwierdzenie Wikariatu Polskiego przez Stolicę Świętą, a
Święta Kongregacja dla Spraw Zakonnych zezwoliła na utworzenie
Wikariatu Polskiego i założenie nowicjatu we Lwowie pismem z dnia
10.02.1926 r.
Wikariat rozwijał się prężnie – stąd w 1934 r. podjęto decyzję
o ustanowieniu polskiej prowincji. Stale wzrastała liczba
kandydatek. Stolica Święta, działając zgodnie z decyzją 9.
Kapituły Generalnej z 1934 r. i na prośbę przełożonej generalnej
Matki Almedy Schricker, postanowieniem z dnia 27.07.1934 r.
zamieniła Wikariat Polski na samodzielną prowincję Zgromadzenia z
siedzibą we Lwowie. Do prowincji
polskiej należały więc domy na Kresach Wschodnich, domy prowincji
śląskiej znajdujące się w granicach Państwa Polskiego, a od 1938
r. także domy Zaolzia, po wcieleniu tych terenów do terytorium
Państwa Polskiego.
CHRONOLOGICZNY SPIS DOMÓW I
PLACÓWEK
POLSKIEJ PROWINCJI ZGROMADZENIA
SIÓSTR SZKOLNYCH DE NOTRE DAME
W
LATACH 1904-1939
|
Miejscowość |
Patron domu -placówki
|
Rok
założenia lub wcielenia do Wikariatu -Prowincji Polskiej |
Rodzaj domu-placówki |
Właściciel |
Uwagi |
|
Lwów
ul.Jagiellońska
3 |
Najświętsza Maryja Panna Niepokalanie Poczęta |
założony 1904 r. |
Wyższa
Prywatna Szkoła Żeńska
/4
klasy niższe/ |
Pomieszczenia wynajęte przez Zgromadzenie
w Banku Wiedeńskim |
przeniesiony
15.
VII. 1905 r. na
ul.
Ochronek 8 |
|
Lwów
ul.
Ochronek 8 |
Najświętsza Maryja Panna Niepokalanie Poczęta |
założony 1905 r. |
różne
typy szkół, przedszkole, internat |
Zgromadzenie |
|
|
Lwów
ul.
Kadecka 2 |
"Stella Maris" |
założony 1917 r. |
osiedle dla uczennic i sióstr |
Zgromadzenie |
|
|
Bielsko I |
św.
Józef |
wcielony 1924 r. |
szkoły
różnego typu, przedszkole, internat |
Zgromadzenie |
założony w 1859 r. przeniesiony z Prowincji Śląskiej |
|
Bielsko II |
św.
Rodzina |
wcielony 1924 r. |
sierociniec |
Katolickie Stowarzyszenie Kobiet |
założony w 1898 r. przeniesiony z Prowincji Śląskiej |
|
Strumień |
św.
Rodzina |
wcielony 1924 r. |
szkoły
różnego typu, przedszkole, internat |
Zgromadzenie |
założony w 1876 r. przeniesiony z Prowincji Śląskiej |
|
Lipnik |
Najświętsza Maryja Panna Niepokalanie Poczęta |
wcielony 1924 r. |
dom
wypoczynkowy dla sióstr
i
uczennic |
Zgromadzenie |
założony w 1912 r. przeniesiony z Prowincji Śląskiej |
|
Tłumacz |
św.
Józef
|
założony 1925 r. |
internat, szkoła powszechna,
nauczanie
w
seminarium nauczycielskim |
Ks.
proboszcz Edward Tabaczkowski |
|
|
Cieszanów |
Najświętszego Serca Pana Jezusa |
założony 1929 r. |
internat do 1932
-
przedszkole od 1932 r. |
Urząd
Parafialny |
|
|
Biała
Krakowska |
Najświętszego Serca Pana Jezusa |
założony 1931 r. |
sierociniec |
Katolickie Stowarzyszenie Kobiet |
|
|
Morszyn |
Matka
Boża Częstochowska |
założony 1934 r. |
dom
wypoczynkowy |
Zgromadzenie |
|
|
Narol |
Najświętszego Serca Pana Jezusa |
założony 1935 r. |
przedszkole, kursy gospodarcze |
Hrabina Jadwiga Korytowska |
|
|
Mikuliczyn |
Matka
Boża Ostrobramska |
założony 1936 r. |
osiedle dla uczennic |
Zgromadzenie |
|
|
Karwina I |
Dziecię Jezus |
wcielony 1938 r. |
szkoła
powszechna, przedszkole |
Hrabia
Henryk
Larisch-Mönnich |
założony w 1894 r. przeniesiony z Prowincji Czeskiej |
|
Karwina II |
św.
Wincenty
a
Paulo |
wcielony 1938 r. |
przedszkole |
Hrabia
Henryk
Larisch-Mönnich |
założony w 1915 r. przeniesiony z Prowincji Czeskiej |
|
Nowy
Bogumin |
św.
Józef |
wcielony 1938 r. |
szkoła
powszechna, przedszkole |
Zgromadzenie |
założony w 1900 r. przeniesiony z Prowincji Czeskiej |
W
1939 r. Lwów został zajęty najpierw przez wojska sowieckie, w roku
1941 – przez wojska hitlerowskie. Od pierwszego dnia wojny Siostry
przeżywały w naszych domach bom-bardowania, ich budynki zajmowano
i
przeznaczano na akcje poborowe dla wojska, na domy dla
uchodźców, szpitale wojskowe, na szkoły
lub
instytucje władz okupacyjnych zarówno ze Wschodu jak i z Zachodu.
Matka Jarosława, zmuszona zaistniałą sytuacją, odesłała kandydatki
do domów rodzinnych, rozwiązała nowicjat. O siostry pozostałe na
Wschodzie troszczyła się z wielką miłością zarówno przełożona
generalna Matka Almeda Schricker jak i przełożona prowincjalna
prowincji śląskiej - Matka Judyta Neumann, która mimo braku
kontaktów z siostrami ze Lwowa nie zaniechała wysiłków, by przyjść
z pomocą siostrom tam pozostającym.
Ważną
kartę w historii czasów wojennych zapisała w naszym Zgromadzeniu
przełożona wspólnoty sióstr w Mikuliczynie - siostra Antonina
Kratochwil, która wraz ze wspólnotą została uwięziona najpierw w
Mikuliczynie, a następnie w więzieniu wojewódzkim w Stanisławowie.
Siostry doznawały tam nie tylko zimna, głodu, ciasnoty, braku
wody, ale i upokarzającego traktowania, szyderstwa, bicia, itp.
Dobroć Siostry Antoniny była podnoszącą siłą dla około 30
współwięźniarek w ciasnej celi więziennej
(Siostra M. Antonina beatyfikowana przez Jana Pawła II –
13.06.1999 r.)
W 1945 r. nastąpiła przymusowa ewakuacja sióstr z ziem polskich na
Wschodzie, która przerzuciła tym samym prowincję polską
Zgromadzenia na daleki Zachód. Siostry wyjechały ze Lwowa czterema
transportami. Matka Jarosława podjęła trud organizowania prowincji
w nowej sytuacji. Bardzo ważną sprawą było uzyskanie zgody władz
kościelnych na przeniesienie siedziby prowincji polskiej ze Lwowa
do Bielska. Prymas August Hlond, na mocy nadzwyczajnych uprawnień
nadanych mu przez Stolicę Apostolską dnia 8.07.1945 r., udzielił
tego pozwolenia (reskrypt wydany 26.11.1945 r.).
W maju 1946 r. matka Sigrid – kolejna przełożona prowincjalna
prowincji śląskiej przekazała Matce Jarosławie domy Zgromadzenia
na Dolnym Śląsku. Matka Jarosława przejęła pełną odpowiedzialność
za 339 sióstr i 4 nowicjuszki znajdujące się w granicach PRL-u.
Wśród sióstr było 137 z prowincji we Lwowie i 202 z prowincji
śląskiej i czechosłowackiej. Pod jurysdykcją nowej przełożonej
prowincjalnej *nowej* prowincji polskiej było 28 domów. Wobec
trudności ze strony władz miejskich Bielska z uznaniem własności
budynków, Matka
Jarosława zaczęła starania o
przeniesienie domu prowincjalnego z Bielska do Opola. Zgodę na dokonanie przeniesienia
uzyskała
od metropolity krakowskiego, Kard. A.
Sapiehy (pismo z dnia 23.10.1946 r.).
W Opolu Zgromadzenie doznało wiele życzliwości ze strony ks.
Bolesława Kominka (administratora) oraz ks. Pawła Latuska
(kanclerza Kurii). Wspierali oni siostry pomocą materialną i
duchową podczas prac odgruzowania i wznoszenia budynków
klasztornych.


